Báo cáo Đổi mới Sáng tạo Mùa 1 – Số 12 (tháng 12/2024) khép lại Mùa 1 với chủ đề kinh tế tuần hoàn – xu hướng trong bối cảnh toàn cầu. Khi mô hình “lấy – làm – thải bỏ” đẩy tài nguyên và môi trường tới giới hạn, kinh tế tuần hoàn trở thành hướng đi tất yếu, đặc biệt với ngành dệt may.
I. Nền kinh tế tuần hoàn trong bối cảnh toàn cầu
Từ tuyến tính sang tuần hoàn
Kinh tế tuyến tính vận hành một chiều, từ khai thác tài nguyên đến tạo ra chất thải. Ngược lại, kinh tế tuần hoàn chia sẻ, cho thuê, tái sử dụng, sửa chữa, tân trang và tái chế sản phẩm lâu nhất có thể. Tổ chức Ellen MacArthur xác định ba nguyên tắc: loại bỏ chất thải và ô nhiễm, kéo dài thời hạn sử dụng, phục hồi tự nhiên.
Vì sao cần chuyển đổi
- Tiêu thụ tài nguyên thiên nhiên toàn cầu đã tăng gấp 3 lần trong vài thập kỷ; đến 2060, khai thác tài nguyên dự báo tăng 60%, từ 100 lên 160 tỷ tấn.
- Phát thải CO2 từ ngành năng lượng tăng 1,1% năm 2023 lên 37,4 tỷ tấn, cao hơn 410 triệu tấn so với 2022.
- Thế giới thải ra 2,3 tỷ tấn rác sinh hoạt năm 2023, dự kiến tăng hơn 60% vào 2050 nếu không thay đổi; chỉ khoảng 19% chất thải rắn được tái chế (UNEP, GWMO 2024).
Mô hình thời trang tuần hoàn
Thay cho chuỗi tuyến tính thiết kế – nguyên liệu – sản xuất – bán lẻ – tiêu thụ – rác thải, thời trang tuần hoàn dùng nguyên liệu sạch, sản xuất hiệu quả, vận chuyển có theo dõi khí thải và đưa rác thải dệt may quay lại vòng tái chế, tái sử dụng, nâng cấp. Các xu hướng tuần hoàn nổi bật gồm sửa chữa, vật liệu sinh học và blockchain.
II. Bản tin Đổi mới Sáng tạo tháng 12/2024
Thách thức xanh hóa ngành dệt may
- Cần tới 2.700 lít nước để sản xuất một chiếc áo phông cotton, đủ nuôi sống một người trong 900 ngày (WWF).
- Ngành thời trang thải ra 92 triệu tấn chất thải dệt may mỗi năm, chỉ một tỷ lệ rất nhỏ được tái chế thành quần áo mới.
Thị trường thời trang tuần hoàn
- Thị trường thời trang tuần hoàn được định giá 6,67 tỷ USD năm 2023; khách hàng chủ yếu là Gen X và Millennials. Bắc Mỹ chiếm hơn 35% thị phần, châu Âu hơn 25%, châu Á – Thái Bình Dương tăng nhanh nhất với CAGR trên 9%.
- 73% Millennials sẵn sàng trả cao hơn cho sản phẩm bền vững; thị trường cho thuê quần áo tăng trưởng CAGR 8,8%, đạt 2,89 tỷ USD.
Chính sách thúc đẩy thời trang tuần hoàn
- EU: mục tiêu đến 2030 sản phẩm dệt may phải bền, tái sử dụng và tái chế được; Quy định Thiết kế sinh thái (Eco-Design Regulation). Pháp: Luật Chống lãng phí buộc tái chế hoặc tái sử dụng hàng không bán được thay vì tiêu hủy.
- Mỹ: đề xuất EPR tại New York, California và Đạo luật minh bạch chuỗi cung ứng California.
- Trung Quốc: mục tiêu tái chế một phần tư chất thải dệt may và sản xuất 2 triệu tấn sợi tái chế mỗi năm vào 2025.
- Bangladesh: khoảng 230 nhà máy đạt LEED, trong đó 40% đạt LEED Platinum; miễn thuế 10 năm cho nhà máy xơ sợi nhân tạo.
Chiến lược của các thương hiệu
- Adidas: 96% polyester đã là tái chế (2023), hướng tới 100% từ 2024; mục tiêu giảm 15% khí thải CO2e trung bình trên mỗi sản phẩm năm 2025 so với 2017; thu gom nhựa đại dương cùng Parley.
- Coteccons x Faslink – Second Life: thu gom đồng phục cũ đưa về trạm tái chế thông minh của Faslink, hướng tới giảm 47% tiêu thụ nước và 59% khí thải carbon trong quá trình tái chế.
- Patagonia: chương trình Worn Wear khuyến khích sửa chữa và tái sử dụng quần áo.
- Faslink – RENU Reborn Polo: tái chế phế liệu, hàng dệt đã qua sử dụng và chai nhựa thành sợi chất lượng cao.
Đổi mới sáng tạo nổi bật
- Vải phân hủy sinh học từ tảo, nấm và công nghệ kháng khuẩn, khử mùi tích hợp vào vải là hai xu hướng công nghệ chính năm 2024.
- WAIR (Đan Mạch): giày thể thao làm từ quần jeans cũ, đồng phục lao động và cao su tái chế.
- SEaB Energy (Anh): máy phân hủy kỵ khí dạng container xử lý rác hữu cơ và tạo năng lượng tái tạo tại chỗ.
III. Hoạt động nổi bật ngành thời trang
Lịch thời trang tháng 1/2025 gồm: Milan Men’s Fashion Week Thu – Đông 2025 (17 – 21/01/2025, Milan, Ý) với Prada, Gucci, Fendi; Tuần lễ thời trang nam Paris (21 – 26/01/2025) với Louis Vuitton, Dior, Hermès; Tuần lễ Haute Couture Paris (27 – 30/01/2025) với Chanel, Dior, Givenchy; Copenhagen Fashion Week (27 – 31/01/2025, Đan Mạch), trung tâm của thời trang bền vững với Gestuz, Lovechild 1979, Han Kjøbenhavn. Báo cáo cũng giới thiệu Báo cáo Hệ sinh thái Đổi mới sáng tạo Mở Việt Nam 2023 (BambuUP) và Báo cáo Kinh tế thường niên Đồng bằng sông Cửu Long 2023.
IV. Faslink2Date: Hoạt động nổi bật tháng 12
- Faslink và Cara Club ra mắt BST Iconic Spotlight tại SR Celebrating Local Pride 8 với các chất liệu Origami, Cafe Cotton, Drytech, Nano Melange và Lotus Jersey.
- Ngày 19/12/2024, Faslink được vinh danh hạng mục “The NEXT Eco-Friendly Brand” tại NEXT Awards 2024 do Tạp chí Nữ Doanh Nhân tổ chức, đồng thời được đề cử hạng mục “The NEXT Fashion Brand”.
- Giới thiệu dòng vải công nghệ cao Charcoal Wear từ than hoạt tính kết hợp filament, viscose, rayon, sản xuất hoàn toàn tại Việt Nam.
- Cùng Style-Republik tôn vinh 10 thương hiệu tại hạng mục “Thương hiệu Thời trang Bền vững của Năm Powered by Faslink” – SR Fashion Awards 2025.
Tải trọn bộ báo cáo để xem đầy đủ số liệu, biểu đồ và các mô hình kinh tế tuần hoàn trong dệt may.
