Báo Cáo Đổi Mới Sáng Tạo Mùa 1 – Số 10

Báo cáo Đổi mới Sáng tạo Mùa 1 – Số 10 (tháng 10/2024) tập trung vào chủ đề quản lý, xử lý rác thải nhựa và tái chế bền vững. Khi ô nhiễm nhựa đã vượt quá khả năng quản lý ở nhiều khu vực, ngành dệt may, nơi sợi tổng hợp chiếm ưu thế, đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi cấp thiết.

I. Xu hướng nổi bật: Quản lý và xử lý rác thải nhựa và tái chế bền vững

Khủng hoảng ô nhiễm nhựa toàn cầu

• Thế giới thải ra khoảng 220 triệu tấn rác thải nhựa mỗi năm, trung bình 28 kg/người; lượng nhựa sản xuất dự kiến tăng gấp đôi vào 2040, kéo theo ô nhiễm nhựa tăng gấp 3.
• Nếu không hành động, đại dương sẽ chứa nhiều nhựa hơn cá (theo trọng lượng) vào năm 2050.
• Theo Plastic Overshoot Day Report 2024, 12 quốc gia gây ra 60% lượng rác thải nhựa không được quản lý trên thế giới, trong đó Việt Nam đứng thứ 6.

Tác hại và chi phí xã hội

Ô nhiễm nhựa gây tổn hại cho sức khỏe con người, kinh tế và hệ sinh thái, với chi phí xã hội được ước tính từ dưới 10 tỷ đến trên 100 tỷ USD/năm tùy nhóm tác động (Merkl và Charles, 2022). Hàng nghìn hóa chất trong nhựa được xác định có khả năng gây lo ngại; một nghiên cứu cho thấy lượng nhựa trong não người cao hơn 50% so với nghiên cứu 8 năm trước đó, ước tính khoảng 0,5% trọng lượng não.

Quản lý rác thải nhựa đang được quan tâm ra sao

• Thị trường quản lý rác thải nhựa toàn cầu đạt 36,99 tỷ USD (2023), dự kiến lên khoảng 64,60 tỷ USD vào 2034, CAGR 5,2%.
• UNEP cho rằng các quốc gia có thể cắt giảm 80% ô nhiễm nhựa trong chưa đầy hai thập kỷ; 175 quốc gia đồng ý xây dựng Hiệp ước Nhựa toàn cầu; 63 quốc gia đã áp dụng EPR, 29 quốc gia áp thuế và 27 quốc gia ban hành lệnh cấm liên quan đến nhựa.
• Việt Nam đặt mục tiêu đến 2025 thu gom, tái chế, xử lý 85% chất thải nhựa phát sinh, giảm 50% rác thải nhựa trên biển; đến 2030 giảm 75% rác thải nhựa trên biển và thu gom 100% ngư cụ thất lạc.

Hướng đi mới đến 2040

Các xu hướng mới gồm bao bì bền vững, công nghệ phát hiện vi nhựa, in 3D, nhựa có nguồn gốc thực vật và kinh tế tuần hoàn. Theo mô hình của UNEP, nếu chuyển sang kinh tế nhựa tuần hoàn, tổng rác thải nhựa ngắn hạn năm 2040 có thể giảm từ 408 xuống 216 triệu tấn, và lượng không được quản lý giảm từ 227 xuống 41 triệu tấn, đồng thời tạo thêm việc làm trong tái sử dụng, tái chế, thu gom và phân loại.

II. Bản tin Đổi mới Sáng tạo tháng 10/2024

• Ngành may mặc rò rỉ khoảng 8,3 triệu tấn nhựa mỗi năm, chiếm 14% lượng nhựa rò rỉ toàn cầu, phần lớn là vi nhựa; sợi tổng hợp gây ô nhiễm nhựa nhiều hơn khoảng 10 lần so với cotton.
• Thị trường tái chế dệt may toàn cầu dự kiến tăng từ 6,89 tỷ USD (2023) lên 10,57 tỷ USD (2030), CAGR 6,3%, châu Á – Thái Bình Dương tăng nhanh nhất.
• Bốn xu hướng quản lý nhựa trong dệt may: sợi tái chế từ chai PET, tái chế quần áo cũ và sợi tổng hợp, nhựa sinh học và sợi tự nhiên, giảm nhựa trong bao bì.
• Adidas: Chiến lược Ba vòng (tái chế, tái sử dụng với giày Futurecraft Loop, phân hủy sinh học), mục tiêu giảm 30% khí thải carbon vào 2030 và trung hòa khí hậu vào 2050.
• Patagonia: tái chế lưới đánh cá thu gom từ cộng đồng ngư dân, giảm khoảng 70% khí thải nhà kính so với nhựa nguyên sinh.
• Faslink – RENU Reborn Polo: tái chế phế liệu, hàng dệt đã qua sử dụng và chai nhựa thành sợi chất lượng cao, hiện thực hóa kinh tế tuần hoàn dệt may.
• MIRUM®: vật liệu thay thế da không chứa nhựa đầu tiên, từ 100% thành phần sinh học, tái chế được 100%.
• Bananatex®: vải từ cây chuối Abacá, bền và phân hủy sinh học, đã được Stella McCartney và H&M sử dụng.
• Hexoskin: quần áo thông minh với cảm biến dệt theo dõi nhịp tim, hô hấp, giấc ngủ; Levi Strauss & Co. dùng enzyme sinh học để xử lý vải, giúp giảm đến 96% lượng nước trong một số quy trình (sáng kiến Water<Less).

III. Hoạt động nổi bật ngành thời trang

Các sự kiện tháng 11/2024 tại Mỹ: Denver Fashion Week (09 – 17/11/2024), sự kiện thời trang hàng đầu Colorado; Orlando International Fashion Week (10 – 17/11/2024), một trong những sự kiện lớn nhất bang Florida; Miami Fashion Week (19 – 23/11/2024, Miami) với hơn 200 cơ quan truyền thông, 6.000 khách mời và hơn 1,5 triệu người theo dõi trực tuyến. Báo cáo cũng giới thiệu Báo cáo Hệ sinh thái Đổi mới sáng tạo Mở Việt Nam 2023 (BambuUP) và Báo cáo Kinh tế thường niên Đồng bằng sông Cửu Long 2023.

IV. Faslink2Date: Hoạt động nổi bật tháng 10

• Khởi động chuỗi đào tạo nội bộ với môn “Kỹ năng đánh thức tiềm năng mỗi người” do TS. Nguyễn Quyết Chiến giảng dạy.
• Hoạt động “Pickleball Queen – Năng động, tỏa sáng” nhân ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10.
• Tham gia triển lãm tại Tokyo Big Sight (15 – 17/10/2024, gian A27-10), giới thiệu giải pháp Big Data, dự báo xu hướng với WGSN/POP Fashion và Style3D để giảm mẫu vật lý.
• Đồng hành cùng Giải bóng đá Công nhân, viên chức Việt Nam 2024 với áo đồng phục vải Café và chiến dịch thu gom, tái chế trang phục cũ bằng máy phân loại ứng dụng AI.

Tải trọn bộ báo cáo để xem đầy đủ số liệu, biểu đồ và các mô hình tái chế nhựa trong dệt may.